Iedereen heeft wel eens een rotdag. Zo’n dag ertussendoor is heel normaal, de dip gaat meestal vanzelf weer over.
Rottige gevoelens kunnen een duidelijke oorzaak hebben. Bijvoorbeeld als iemand iets vervelends en ingrijpends meemaakt zoals het verlies van een geliefd persoon of de scheiding van ouders, maar ook pestervaringen kunnen somber maken. De sombere gevoelens die hierdoor ontstaan, zijn heel natuurlijk en gewoon. Ze horen bij het proces dat ‘rouw’ wordt genoemd en dat uiteindelijk voorbijgaat.
Soms gaat een rotgevoel niet vanzelf weg - en dan kan dit een negatief effect hebben op hoe iemand functioneert. Op school, thuis of in de vrije tijd. Dan kan het zijn dat de dip geleidelijk een depressie is geworden.

Uit onderzoek blijkt dat ongeveer 20% van de jongeren in Nederland last heeft van depressieve gevoelens. Dat zijn zo’n 80.000 jongeren per jaar. Bij bijna 5% van deze jongeren is het geen dip, maar een depressie. Meer meisjes dan jongens hebben er last van. Een periode waarin iemand voldoet aan de criteria voor depressie wordt wel een 'depressieve episode' genoemd. De duur van zo’n episode varieert nogal.De duur varieert nogal. De helft van de episodes is korter dan 3 maanden, terwijl één op de vijf langer duurt dan 2 jaar. De kans op terugval is groot: bij 40% van de mensen met depressie keert de stoornis binnen 2 jaar terug.

Symptomen

De DSM-IV-TR criteria voor een depressieve episode zijn:
Vijf (of meer) van de volgende symptomen zijn binnen dezelfde periode van twee weken aanwezig geweest (bij rouwverwerking binnen dezelfde periode van twee maanden) en wijzen op een verandering ten opzichte van het eerdere functioneren;
ten minste een van de symptomen is ofwel (1) depressieve stemming, ofwel (2) verlies van interesse of plezier.

· Bijna elke dag en gedurende de hele dag in een sombere of geïrriteerde stemming zijn:
  je voelt je vaak verdrietig, somber, leeg, hopeloos, alleen en in de put.
· Weinig interesse in leuke dingen doen en als je iets leuks doet, kun je er niet van
  genieten.
· Verlies van eetlust, of juist heel veel eten.
· Lichamelijke klachten die geen duidelijke oorzaak hebben.
· Slapeloosheid, slecht slapen, of juist veel slapen komt bijna elke dag voor.
· Bijna dagelijks extreem onrustig voelen en moeite hebben om stil te zitten.
· Vaak erg moe en traag zijn in alles.
· Bijna dagelijks last van vermoeidheid of gebrek aan energie.
· Bijna dagelijks last van een gevoel van waardeloosheid of schuldgevoel.
· Moeite hebben met concentreren, denken en beslissingen nemen.
· Vaak denken aan de dood en aan zelfdoding.

De symptomen veroorzaken in significante (= belangrijke) mate lijden of beperkingen in het sociaal of beroepsmatig functioneren of het functioneren op andere belangrijke terreinen.
De symptomen zijn niet het gevolg van de directe fysiologische effecten van een middel (bijvoorbeeld drug, geneesmiddel) of een somatische aandoening (bijvoorbeeld hypothyreoïdie = traag werkende schildklier).
Het aantal symptomen is een veelgebruikte maat voor de ernst van depressie. Onderscheiden worden licht (5 symptomen), matig (6-7) en ernstig (8-9).

Oorzaken

Iedereen kan depressieve klachten krijgen. Van DE oorzaak van een depressie kun je niet spreken. Er zijn meestal meerdere oorzaken die bij elkaar kunnen zorgen dat iemand depressief wordt, zoals:

· Schokkende gebeurtenissen:
  Echtscheiding van ouders; verlies van familielid; een ernstige ziekte op jonge leeftijd; geweld; langdurige
  pesterijen.
· Persoonlijke eigenschappen:
  Meer aandacht voor negatieve informatie; alles omzetten in schuldgevoelens; een negatief zelfbeeld; weinig
  zelfvertrouwen.
· Verandering:
  Van school; in schoolresultaten; in cultuur.
· Aanleg:
  Sommige mensen zijn extra gevoelig. Aanleg kan erfelijk zijn, depressie kan dus ‘in de familie zitten’.
  Maar als je de aanleg voor depressie geërfd hebt, dan wil dat beslist niet zeggen dat je zéker een depressie
  krijgt.

Gevolgen

De gevolgen voor welbevinden en psychosociaal functioneren zijn afhankelijk van de ernst van de klachten. Bijkomende psychische stoornissen verergeren de consequenties van depressie. De gevolgen zijn het grootst bij depressies die moeilijk behandelbaar zijn.
Depressie verdubbelt de kans op voortijdig overlijden. Vermoedelijk heeft dat te maken met: neiging tot suïcide; ongezonde leefstijl; meer ongevallen door gevaarlijke activiteiten; verminderde motivatie tot herstel bij patiënten met bijkomende lichamelijke aandoeningen; slecht opvolgen van medicatie-adviezen.

Preventie

Er bestaan nog geen preventieve methoden die het ontstaan van een depressie kunnen voorkomen bij mensen die nog geen depressieve klachten hebben.
Het is wel mogelijk om bij sommige mensen met beginnende klachten met psycho-educatie, waarbij verschillende vaardigheden worden aangeleerd, de klachten te verminderen. Eet vis tegen depressie.
In landen waar veel vis wordt gegeten, zoals Japan, komt depressie minder voor dan in landen waar weinig vis wordt gegeten. Bij manische depressie is vaak sprake van een lage voorraad aan visvetzuren in het lichaam. Onderzoekers van de Universiteit van Gent zijn ervan overtuigd dat wanneer je meer vis eet, je de kans op een depressie verkleint.

Behandeling

In de Multidisciplinaire Richtlijn Depressie worden drie vormen van behandeling van depressie beschreven: eerste-stap interventie, psychologische interventies en behandeling met medicijnen (farm acotherapie).

Eerste-stap interventies worden gegeven aan patiënten met een eerste lichte depressie.
Er zijn zes verschillende eerste-stap interventies, namelijk:

1. Bibliotherapie (lezen van zelfhulpboeken).
2. Zelfhulp (wel of geen e-health).
3. Zelfmanagement (wel of geen e-health).
4. Activerende begeleiding.
5. Fysieke inspanning / lichamelijke activiteit of running therapie.
6. Counseling.

De psychologische interventies die de voorkeur genieten bij de behandeling van depressie zijn probleemoplossende therapie en kortdurende behandeling.
Wanneer bovengenoemde interventies onvoldoende helpen of er sprake is van een matig tot ernstige depressie zijn de volgende psychologische interventies aan te raden: Cognitieve gedragstherapie/ cognitieve therapie/gedragstherapie (CGT); Interpersoonlijke therapie (ITP); Kortdurende psychodynamische therapie (KPT).

Er zijn verschillende medicijnen die effectief kunnen zijn bij de behandeling van depressie: Specifieke serotonine heropnameremmers (SSRI's); Tricyclische antidepressiva (TCA's); Selectieve serotonine en noradrenaline heropnameremmers (SNRI's); Mirtazapine; Bupropion.

Zie ook:

www.trimbos.nl/onderwerpen/psychische-gezondheid/depressie

www.gripopjedip.nl/nl/Home/